tekst: Bożena Ratter
W chwili wkroczenia wojsk rosyjskich pozostali z prezydyum Towarzystwa we Lwowie prezes, dr. Józef Kallenbach i wiceprezes, dr. Wiktor Hahn. Staraniem obu była przede wszystkiem troska o wydawnictwa Towarzystwa, nad któremi, jako nad najważniejszem mieniem Towarzystwa, roztoczyli przez cały czas czujną opiekę. Dzięki temu wydawnictwa nie poniosły żadnej straty- donosi Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza we Lwowie w sprawozdaniu z czynności za lata 1914-1917.
Sukcesy odnosiliśmy w różnych dziedzinach a o dorobek dbaliśmy, mimo iż wciąż byliśmy w niewoli.
Jakże inną postawę przyjęło MKiDN w wolnej Polsce (?) wobec dziedzictwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej zgromadzonego przez wieki na terenie obecnej Ukrainy, po wkroczeniu wojsk rosyjskich w 2022 r. Dziwne, dla Ministra Glińskiego i Gowina i wielu innych przedstawicieli stanowi ono zasoby ukraińskie.
Pan Antoni Popiel, docent modelowania wykonał w tym roku dwie olbrzymie figury dla nowego dworca we Lwowie, grupę szczytową dla Banku krajowego a jego dziełem jest kolumna Adama Mickiewicza, której ustawianie jest na ukończeniu- J.M. Rektor Szkoły Politechnicznej prof. Leon Syroczyński podczas inauguracji roku szkolnego1904 zaznaczył, że nauczanie jest główną ale nie jedyną czynnością profesorów; mają oni przyczyniać się do postępu nauki w ogóle – zarówno jak i do pożytecznego zastosowywania jej w społeczeństwie.
W roku, w którym zbudowaliśmy we Lwowie jeden z lepszych w Europie dworców kolejowych, a projektuje się dworzec centralny stanowić mający węzeł kolejowy w Warszawie, w którym stawiamy na Wiśle trzeci most żelazny, regulujemy jej bieg i budujemy port w Nadbrzeziu – w którym kończymy kolej górską Sambor- Użok i odnogę z Warszawy do Kalisza, w którym galicyjski przemysł cukrowniczy obroniliśmy od skartelowanego
Czesko-niemieckiego konkurenta, w którym rodak nasz wprowadził w życie motor dozwalający najszybszego w Europie głębokiego wiercenia, w takim roku staje się trudnem być na czele techników, a jednak najmniej powinno się o tem wątpić we Lwowie.
Na wydziale budownictwa lądowego dziekan Kovats projektował trzynawową główną kaplicę w zakładzie 0 0 . Jezuitów w Chyrowie, główny ołtarz klasztornej cerkwi 0 0 . Bazylianów we Lwowie; dał wiele wzorów w stylu rodzimym dla wyrobów keramicznych, a w krakowskim miesięczniku „ Architekcie” plany kościoła parafialnego w Żółkwi, zdjęte ściśle
według dawnego stanu. Z młodszych profesorów kolega Talowski biorący udział w budowie 10 kościołów i 13 domów prywatnych, rozpoczął już budowę kościoła św. Elżbiety we Lwowie, budowę, za której projekt, Panowie pamiętają, otrzymał dwie nagrody na
jednym konkursie, obok trzeciej w tym samym roku za plan katedry w Tarnopolu– podkreślał profesor zasługi „techników”.
A jakie inne sukcesy odnosili Polacy we Lwowie, pracownicy naukowi na Politechnice Lwowskiej, o których mniejszości zalecają (jak zwykle) nam zapomnieć ?
Na wydziale inżynieryi dziekan Dr. Thullie ogłosił w Beton u. Eisen kilka prac o obliczaniu belek żelazno-betonowych; w otworzonej nad jego artykułami rozprawie, brali udział uczeni niemieccy, francuscy i amerykańscy – po której on sam dodał „Schlussfolgerungen
aus der Debatte uber Schubspannungen” i przyczynił się do wyjaśnienia zachowania się tego nowego materyału i do zastosowania go u nas ; – profesor Skibiński oprócz lotnych artykułów o połączeniu styku szyn kolejowych i o uchwałach ostatniego zjazdu techników kolejowych, bierze udział na zaproszenie Ministerstwa Handlu w międzynarodowym sądzie konkursowym dla oceny projektów na podnośnie okrętów, -koledzy Dr. Laska i Widt wydali wspólnie Część I i II dzieła o Miernictwie, profesor Niedźwiecki opis Wieliczki dla międzynarodowego geologicznego kongresu, – doc. Dr. Blauth kilka prac z działu melioracyi wodnych.
Na wydziale budowy maszyn zajęcia profesora i dziekana nie przeszkodziły mi drukować krytyczną kronikę górniczą głównych pism fachowych w naszem Czasopiśmie Technicznem, ani wziąć udziału na zaproszenie Ministerstwa Rolnictwa w komisyi, która opracowała nowe przepisy górniczo-policyjne dla kopalń naftowych, – prof. Fiedler prowadził badania
w kraj. stacyi doświadczalnej, – prof. Dzieślewski bardzo znacznie zwiększył zakres ćwiczeń elektrotechnicznych, a prof. Hauswald mianowany dopiero przed rokiem, zapowiedział nowy wykład o charakterze społecznym „zadanie techniki w życiu zawodowem”.
Na wydziale chemii technicznej prof. Pawlewski wydrukował w Berliner chemische Berichte: „ Uber die Bestandigkeit der Anthranilsaure und einige Derivate dieser Saure” i parę artykułów w czasopiśmie warszawskiem „ Chemik Polski“ ; – prof. Syniewski badaniami
z mykologii i bakteryologii przyczynia się do wyjaśnienia procesu fermentacyi. Do tego wykazu należy dodać prace ściśle naukowe: Prof. Dr. Dziwiński ukończył I tom swojej
matematyki o 60 arkuszach druku i rozpoczął już Il-gi tom ; prof. Dr. Kępiński przesłał swą pracę do redakcyi Wiadomości matematycznych w Warszawie, a prof. Dr. Laska kieruje stacyą geodynamiczną utrzymywaną przez Wiedeńską Akademię Nauk; przyrządy
tej stacyi automatycznie kreślą i fotograficznie odbijają ruchy wywołane trzęsieniem ziemi w obu półkulach ziemi – i w r. 1903 zanotował w ten sposób 117 wypadków.
Obok tej sumy jednorocznej pracy, nie należy przepomnieć, żeśmy w ciągu ostatnich lat 10, wydali 12 polskich podręczników naukowych, a nawet uprzedzony człowiek
przyzna, że w pracy naukowej stosowanej do przemysłu, w całym naukowo przemysłowym ruchu naszego kraju bierzemy odpowiedni tj. niemal przewodni udział. (prof. Leon Syroczyński J.M.Rektor Politechniki Lwowskiej 1904).